中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

12. PHẨM PHẠM CHÍ
(Phần Sau)

161. KINH PHẠM-MA^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Phật du hóa tại nước Bệ-đà -đề[02], cùng với chúng Đại Tỳ-kheo.

Bấy giờ ở Di-tát-la[03] có Phạm chí tên là Phạm-ma[04] già u có, của cải vô lượng, sản nghiệp chăn nuôi không thể tính toán, phong hộ, thực ấp đầy đủ mọi thứ. Di-tát-la nà y cho đến nước, cỏ, cây, đều là đặc tặng, là ân tứ của Vị Sanh Oán, con bà Bệ-đà -đề, vua nước Ma-kiệt-đà [05]. Phạm chí Phạm-ma có một Ma-nạp tên là Ưu-đa-la được cha mẹ sanh ra với sự thọ sanh thanh tịnh cho đến bảy đời cha mẹ, chủng tộc không tuyệt, đời đời không ác, học rộng, thông suốt, tụng đọc hết bốn loại kinh điển, thấu triệt nhân duyên, chánh văn, hí truyện, và thứ năm là cú thuyết. Phạm chí Phạm-ma nghe có Sa-môn Cù-đà m, con dòng tộc Thích, đã từ giả dòng họ Thích, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, đang du hóa tại nước Bệ-đà -đề cùng với chúng Đại Tỳ-kheo. Sa-môn Cù-đà m ấy có danh tiếng lớn lao, muời phương đều nghe: ‘Sa-môn Cù-đà m là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thà nh, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự[06], Thiên Nhân Sư, Phật, Chúng Hựu. Vị ấy ở trong thế gian nà y giữa chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí, từ loà i người cho đến loà i trời, tự tri tự giác, tự tác chứng, thà nh tựu và an trụ. Pháp mà vị ấy thuyết, khoảng đầu thiện, khoảng giữa thiện, cứu cánh cũng thiện, có nghĩa, có văn, hiển hiện phạm hạnh thanh tịnh trọn đủ[07].’

Lại nghe rằng: ‘Sa-môn Cù-đà m thà nh tựu ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân. Nếu ai thà nh tựu tướng của Đại nhân, thì chắc chắn có hai trường hợp chân thực không sai lầm. Đó là , nếu vị ấy ở tại gia thì chắc chắn là m Chuyển luân vương, thông minh, trí tuệ, có bốn loại quân, chỉnh trị thiên hạ, tự do, tự tại, là pháp vương như pháp, thà nh tựu bảy báu. Bảy báu đó là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và tướng quân báu. Đó là bảy báu. Nhà vua có đủ một ngà n người con, dung mạo khôi ngô, dõng mãnh, không sợ, hà ng phục được địch quân, chắc chắn thống lãnh toà n cõi đất nà y, cho đến bể cả, không dùng đao gậy, chỉ đem pháp giáo hóa, khiến dân an ổn. Và nếu vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, thì chắc chắn đắc quả Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, tiếng tăm lan khắp, mười phương đều nghe.’

Phạm chí Phạm-ma nghe vậy, liền bảo:

“Nà y Ưu-đa-la, ta nghe như thế nà y: 'Sa-môn Cù-đà m, con dòng tộc Thích, đã từ giã dòng họ Thích, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, đang du hóa tại nước Bệ-đà -đề cùng với chúng Đại Tỳ-kheo. Sa-môn Cù-đà m ấy có danh tiếng lớn lao, muời phương đều nghe: ‘Sa-môn Cù-đà m là Như Lai, Vô Sở Trước, Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thà nh, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật, Chúng Hựu. Vị ấy ở trong thế gian nà y giữa chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí, từ loà i người cho đến loà i trời, tự tri tự giác, tự tác chứng, thà nh tựu và an trụ. Pháp mà vị ấy thuyết, khoảng đầu thiện, khoảng giữa thiện, cứu cánh cũng thiện, có nghĩa, có văn, hiển hiện phạm hạnh thanh tịnh trọn đủ.’ Lại nghe rằng: ‘Sa-môn Cù-đà m thà nh tựu ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân. Nếu ai thà nh tựu tướng của Đại nhân, thì chắc chắn có hai trường hợp chân thực không sai lầm. Đó là , nếu vị ấy ở tại gia thì chắc chắn là m Chuyển luân vương, thông minh, trí tuệ, có bốn loại quân, chỉnh trị thiên hạ, tự do, tự tại, là pháp vương như pháp, thà nh tựu bảy báu. Bảy báu đó là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và tướng quân báu. Đó là bảy báu. Nhà vua có đủ một ngà n người con, dung mạo khôi ngô, dõng mãnh, không sợ, hà ng phục được địch quân, chắc chắn thống lãnh toà n cõi đất nà y, cho đến bể cả, không dùng đao gậy, chỉ đem pháp giáo hóa, khiến dân an ổn. Và nếu vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, thì chắc chắn đắc quả Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, tiếng tăm lan khắp, mười phương đều nghe.’ Ngươi có biết như vậy chăng?

Ưu-đà -la đáp:

“Thưa Tôn sư, con thọ trì các kinh, có biết về ba hai tướng của bậc Đại nhân, và biết rằng, nếu ai thà nh tựu tướng của bậc Đại nhân, thì chắc chắn có hai trường hợp chân thật, không sai lầm: đó là , nếu vị ấy ở tại gia, thì chắc chắn là m Chuyển luân vương, thông minh, trí tuệ, có bốn loại quân, chỉnh trị thiên hạ, tự do, tự tại, là pháp vương như pháp, thà nh tựu bảy báu. Bảy báu đó là xe báu, voi báu, ngựa báu, nữ báu, cư sĩ báu, và tướng quân báu. Đó là bảy báu. Nhà vua có đủ một ngà n người con dung mạo khôi ngô, dõng mãnh, không sợ, hà ng phục nổi địch quân. Vị ấy chắc chắn thống lãnh toà n cõi đất nà y, cho đến bể cả, không dùng đao gậy, đem pháp giáo hóa, khiến dân an ổn. Và nếu vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, thì chắc chắn đắc quả Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, tiếng tăm lan khắp, mười phương đều nghe.”

Nghe vậy, Phạm chí Phạm-ma bảo:

“Nà y Ưu-đa-la, ngươi hãy đến chỗ Sa-môn Cù-đà m, xem Sa-môn Cù-đà m có đúng như thế, hay không đúng như thế, quả thực có ba mươi hai tướng của Đại nhân chăng?”

Ma-nạp Ưu-đa-la nghe bảo như vậy, liền cúi đầu đảnh lỠsát chân Phạm chí Phạm-ma, đi quanh ba vòng, rồi lui ra, đi đến chỗ Đức Phật, chà o hỏi xong, ngồi qua một bên, quan sát ba mươi hai tướng trên thân Đức Thế Tôn. Ma-nạp ấy thấy trên thân Ngà i có ba mươi tướng, còn nghi ngờ về hai tướng, đó là tướng mã âm tà ng và tướng lưỡi rộng dà i.

Bấy giờ Đức Thế Tôn thầm nghĩ: ”Ưu-đa-la nà y với ba mươi hai tướng của Ta, chỉ thấy được ba mươi tướng, còn nghi ngờ về hai tướng là mã âm tà ng và tướng lưỡi rộng dà i; nay Ta nên trừ mối nghi ngờ ấy.” Nghĩ vậy, Đức Thế Tôn liền như vậy mà hiện thần thông[08]. Sau khi Thế Tôn bằng như vậy mà hiện thần thông, thì Ma-nạp Ưu-đa-la thấy được tướng mã âm tà ng và tướng lưỡi rộng dà i trên thân Đức Thế Tôn. Tướng lưỡi rộng dà i là khi le ra, lưỡi phủ khắp cả mặt.

Khi đã trông thấy, Ưu-đa-la Ma-nạp nghĩ: ‘Sa-môn Cù-đà m thà nh tựu ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân, chắc chắn có hai trường hợp chân thật, không sai lầm: đó là , nếu vị ấy ở tại gia, thì chắc chắn là m Chuyển luân vương, thông minh, trí tuệ, có bốn loại quân, chỉnh trị thiên hạ, tự do, tự tại, là pháp vương như pháp, thà nh tựu bảy báu. Bảy báu đó là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và tướng quân báu. Đó là bảy báu. Nhà vua có đủ một ngà n người con, dung mạo khôi ngô, dõng mãnh, không sợ, hà ng phục nổi địch quân. Vị ấy chắc chắn thống lãnh toà n cõi đất nà y, cho đến biển cả, không dùng đao gậy, đem pháp giáo hoá, khiến dân an ổn. Và nếu vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, thì chắc chắn đắc quả Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, tiếng tăm lan khắp, mười phương đều nghe.’

Ma-nạp Ưu-đa-la lại nghĩ: “Ta nên quán sát kỹ về oai nghi, lỠtiết và nơi Cù-đà m du hà nh.” Nghĩ vậy, Ma-nạp Ưu-đa-la lẽo đẽo theo Đức Phật, trong bốn tháng hạ, quán sát oai nghi, lỠtiết và nơi Đức Phật du hà nh. Qua bốn tháng hạ, Ma-nạp Ưu-đa-la cảm thấy sung sướng khi đã quán sát oai nghi, lỠtiết và nơi Đức Phật du hà nh, liền thưa:

“Thưa Cù-đà m, con nay có việc muốn trở về, xin từ giã Cù-đà m.”

Thế Tôn bảo:

“Nà y Ưu-đa-la, ngươi cứ đi, tùy ý.”

Ma-nạp Ưu-đa-la nghe Đức Thế Tôn nói như vậy, khéo thọ trì, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đi quanh ba vòng rồi lui ra, đi đến chỗ Phạm chí Phạm-ma, cúi đầu đảnh lỠsát chân, rồi ngồi qua một bên. Phạm chí Phạm-ma hỏi:

“Nà y Ưu-đa-la, có quả như lời đồn, Sa-môn Cù-đà m có tiếng tăm lớn, mười phương đều nghe, đúng như vậy hay không đúng như vậy? Quả Cù-đà m có ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân chăng?”

Ma-nạp Ưu-đa-la đáp:

“Đúng như vậy, thưa Tôn sư. Quả như lời đồn, Sa-môn Cù-đà m có tiếng tăm lớn, mười phương đều nghe. Sa-môn Cù-đà m quả thực như vậy, chứ không phải không thực như vậy, thực có ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân.

“Sa-môn Cù-đà m có lòng bà n chân bằng phẳng, đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, thưa Tôn sư, lòng bà n chân của Sa-môn Cù-đà m có hình bánh xe. Bánh xe có một ngà n tăm và đầy đủ các bộ phận. Đó là tướng của Đại nhan Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, ngón chân của Sa-môn Cù-đà m thon dà i. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, mu bà n chân của Sa-môn Cù-đà m thì ngay ngắn. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, ở phía sau hai bên mắt cá của gót chân Sa-môn Cù-đà m thì đầy đặn, bằng phẳng. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, hai mắt cá nơi bà n chân của Sa-môn Cù-đà m thì nhỏ. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, lông ở thân thể Sa-môn Cù-đà m mọc hướng lên. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, bà n tay và bà n chân của Sa-môn Cù-đà m có mà ng lưới như nhạn chúa. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, tay chân của Sa-môn Cù-đà m rất đẹp, mềm mại xòe ra như hoa đâu-la. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, da thịt của Sa-môn Cù-đà m mịm mà ng, bụi nước không dính được. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, mỗi một lỗ chân lông ở trên thân của Sa-môn Cù-đà m mọc một sợi lông mà u xanh lóng lánh, xoáy ốc về phía bên phải. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, đùi của Sa-môn Cù-đà m như đùi của nai chúa. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

Lại nữa, mã âm tà ng của Sa-môn Cù-đà m giống như ngựa chúa tốt. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, thân hình của Sa-môn Cù-đà m cân xứng, đẹp đẽ cũng giống như cây ni-câu-loại, trên dưới hoà n toà n tương xứng. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, thân hình Sa-môn Cù-đà m không gù, không còng. Thân không còng nghĩa là đứng thẳng mà duỗi tay, thì sờ tận đầu gối. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, thân của Sa-môn Cù-đà m mà u và ng, giống như mà u và ng tía. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, thân của Sa-môn Cù-đà m có bảy chỗ đầy đặn. Bảy chỗ đầy đặn là hai bà n tay, hai bà n chân, hai vai và cổ. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, thân của Sa-môn Cù-đà m phần trên lớn giống như thân sư tử. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, quai hà m của Sa-môn Cù-đà m như của sư tử. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, xương sống và lưng của Sa-môn Cù-đà m thẳng bằng. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, trên hai vai của Sa-môn Cù-đà m liên tiếp qua cổ đầy đặn, bằng phẳng. Đó là tướng của đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đà m có bốn mươi cái răng, trắng đều đặn, răng không khuyết hở, răng trắng trong, có mùi vị bậc nhất. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, tiếng nói của Sa-môn Cù-đà m đáng ưa như tiếng trời Phạm thiên, âm thanh như tiếng chim ca-lăng-tần-già . Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, Sa-môn Cù-đà m có lưỡi rộng dà i. Lưỡi rộng dà i là lưỡi khi le ra trùm khắp cả mặt. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, khóe mắt của Sa-môn Cù-đà m đầy như của trâu chúa. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, mắt của Sa-môn Cù-đà m mà u xanh lóng lánh. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, đỉnh đầu của Sa-môn Cù-đà m có nhục kế, tròn, cân đối, xoáy tròn về hướng phải như vỏ ốc. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Lại nữa, giữa hai hà ng lông mà y của Sa-môn Cù-đà m có sợi lông trắng trong, mọc xoáy về hướng phải. Đó là tướng của Đại nhân Sa-môn Cù-đà m.

“Sa-môn Cù-đà m đã thà nh tựu ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân như vậy. Nếu ai thà nh tựu tướng của bậc Đại nhân thì chắc chắn có hai trường hợp, chân thật, không sai lầm: đó là , nếu vị ấy ở tại gia thì là m Chuyển luân vương, thông minh, trí tuệ, có bốn loại quân, chỉnh trị thiên hạ, tự do, tự tại, là pháp vương như pháp, thà nh tựu bảy báu. Bảy báu đó là : xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và tướng quân báu. Đó là bảy báu. Nhà vua có đủ một ngà n người con, dung mạo khôi ngô, dõng mãnh, không sợ, hà ng phục được quân địch, chắc chắn thống lãnh toà n cõi đất nà y, cho đến bể cả, không dùng đao gậy, đem pháp giáo hóa khiến dân an ổn. Và nếu vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, thì chắc chắn đắc quả Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, tiếng tăm vang khắp mười phương đều nghe.

“Lại nữa, thưa Tôn sư, con thấy Sa-môn Cù-đà m lúc đang khoác y, lúc đã khoác y; lúc đang quấn y, lúc đã quấn y; lúc ra khỏi phòng, đã ra khỏi phòng; lúc ra khỏi vườn, đã ra khỏi; đang trên đường đi đến thôn xóm, lúc đã và o thôn xóm; đứng ở đường hẻm, đang và o nhà , đã và o; đang sửa giường, đã sửa giường; đang ngồi, đã ngồi; đang rửa tay, đã rửa tay; đang nhận đồ ăn, thức uống, đã nhận; đang ăn, đã ăn; sau khi rửa tay, chú nguyện xong, từ chỗ ngồi đứng dậy, đang ra khỏi, đã ra khỏi nhà ; đến đường hẻm, đang ra khỏi thôn xóm, đã ra khỏi; lúc đang và o vườn, đã và o; đang và o phòng, đã và o.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m khoác y ngay ngắn, không cao không thấp, áo không bó sát thân, gió không thể thổi tung khiến y tuột khỏi thân.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m quấn y ngay ngắn, không cao không thấp, y không bó sát thân, gió không thể thổi tung khiến y tuột khỏi thân.

“Thưa Cù-đà m, Sa-môn Cù-đà m mỗi khi đắp y mới, tùy thuận Thánh nhân, dùng dao cắt ra từng miếng rồi may lại, nhuộm thà nh hoại sắc, cũng như y hoại sắc của bậc Thánh đã nhuộm. Vị ấy đắp y không phải vì của cải, không phải vì cống cao, không phải để trang sức, không phải để cho oai vệ, mà chỉ để ngăn chặn muỗi mòng và tránh sự ma sát của gió và nắng, và vì sự hổ thẹn, nên phải che kín thân thể.

“Thưa Tôn sư, khi ra khỏi phòng, Sa-môn Cù-đà m thân không cúi xuống, cũng không ngước lên, ra khỏi phòng thân không bao giờ cúi thấp.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m lúc muốn đi, trước hết bước chân bên phải, dở chân lên, để chân xuống một cách chững chạc, đi không gây thà nh tiếng động, không đi quà ng xiên; lúc đi, hai gót chân không bao giờ chạm nhau. Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m lúc đi không bị bụi dính và o. Vì sao? Vì nhờ thiện hà nh thuở trước.

“Thưa Tôn sư, lúc ra khỏi vườn, Sa-môn Cù-đà m thân không cúi xuống, không ngước lên, lúc ra khỏi vườn, thân không bao giờ cúi thấp. Đi đến xóm là ng, thân luôn luôn quay về lối phải, quán sát như cái nhìn của một con voi chúa nhìn khắp nơi, không hãi, không sợ, cũng không khiếp đảm, xem khắp các phương. Vì sao? Vì là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác. Thưa Tôn sư, lúc và o thôn xóm, thân không cúi xuống, không ngước lên, lúc và o thôn xóm, Sa môn Cù-đà m không bao giờ cúi thấp.

“ Lúc ở đường hẻm Sa-môn Cù-đà m không cúi xuống mà nhìn cũng không ngước lên mà trông, chỉ nhìn ngay thẳng, trong đó không có gì ngăn ngại đối với sự thấy và biết.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m có các căn thường định. Vì sao? Vì nhờ thiện hà nh thuở trước.

“Thưa Tôn sư, lúc và o nhà , Sa-môn Cù-đà m thân không cúi xuống, không ngước lên; lúc và o nhà thân không bao giờ cúi thấp.

“Thưa ôn sư, Sa-môn Cù-đà m xoay mình lại thì xoay theo hướng phải, ngồi trên giường kê ngay ngắn; không ngồi lên giường một cách nặng nề, cũng không chống tay dưới trôn mà ngồi; khi đã ngồi, không thấy táy máy, không bức rức, cũng không ham thích; lúc thọ nhận nước rửa, không cao, không thấp, không nhiều, không ít; thọ nhận đồ ăn thức uống, cũng không cao, không thấp, không nhiều, không ít.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m thọ thực ngang bình bát; canh và cơm bằng nhau.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m bốc thức ăn chỉnh tề, từ từ bỏ và o miệng, khi thức ăn chưa đến thì không há miệng ra mà đợi sẵn, khi thức ăn đã và o miệng thì nhai ba lần mới nuốt, không có miếng cơm hay canh nà o mà không nghiền nát, thức ăn còn lại trong miệng thì nuốt xuống hết rồi mới bốc nắm khác.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m do ba việc thanh tịnh[09] mà ăn, cảm giác được vị lúc ăn[10], nhưng không nhiỠm trước và o vị. Vị ấy không phải ăn vì của cải, không vì cống cao, không vì trang sức, không vì oai vệ, mà chỉ muốn bảo tồn thân thể sống lâu, không tai hoạn, để ngăn chận bệnh cũ, không sanh bệnh mới, duy trì sự sống không tai hoạn, sức khỏe, an lạc[11]. Ăn xong, vị ấy dùng nước rửa tay, không cao, không thấp, không nhiều, không ít; dùng nước rửa bát, không cao, không thấp, không nhiều, không ít. Sau khi rửa tay sạch, thì bát cũng sạch; rửa bát sạch thì tay cũng sạch; lau tay rồi lau bát; lau bát rồi lau tay. Khi đã rửa và lau bát xong, để đặt xuống một bên, không gần, không xa, không nhìn hoà i và o bát, cũng không lơ là bát. Sa-môn Cù-đà m không chê thức ăn nà y, cũng không khen thức ăn kia, chỉ im lặng. Ăn xong, thuyết pháp cho các cư sĩ, khuyến phát khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ. Sau khi bằng vô lượng phương tiện thuyết pháp, khuyến phát khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ, vị ấy liền từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m lúc ra khỏi nhà , thân không cúi xuống, ngước lên; lúc ra khỏi nhà , thân không bao giờ cúi xuống. Lúc ở tại đường cái, ngõ hẻm, không cúi nhìn xuống, cũng không ngước lên, chỉ nhìn thẳng đằng trước, trong đó không có gì ngăn ngại đối với sự biết và sự thấy.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m có các căn thường định. Vì sao? Vì nhờ thiện hà nh thuở trước.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m lúc ra khỏi thôn, thân không cúi xuống, ngước lên; lúc ra khỏi thôn, thân không bao giờ cúi xuống.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m lúc đi và o vườn, thân không cúi xuống, ngước lên; lúc đi và o vườn thân không bao giờ cúi xuống.

“Thưa Tôn sư, sau bữa ăn trưa, Sa-môn Cù-đà m thu dọn y, bát, rửa tay chân, lấy ni-sư-đà n vắt lên vai và o phòng tĩnh tọa. Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m và o phòng tĩnh tọa để là m lợi ích cho thế gian.

“ThưaTôn sư, và o lúc xế, Sa-môn Cù-đà m từ chỗ tĩnh tọa đứng dậy, sắc diện trong sáng. Vì sao? Vì là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m từ miệng phát ra với tám thứ âm thanh, một là sâu sắc, hai là tỳ-ma-lâu-bá[12], ba là nhập tâm, bốn là khả ái, năm là rất đầy, sáu là sống động, bảy là rõ rà ng, tám là có trí, khiến cho mọi người mến chuộng, mọi người ưa thích, mọi người ghi nhớ, sẽ được định tâm.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m thuyết pháp tùy theo chúng; âm thanh không ra ngoà i chúng, chỉ vừa ở trong chúng. Thuyết pháp cho chúng, khuyến phát khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ, Ngà i liền từ chỗ ngồi đứng dậy trở về chỗ cũ.

“Thưa Tôn sư, Sa-môn Cù-đà m là như thế đó, có những cái thù thắng hơn nữa. Con muốn đến theo học Phạm hạnh với Sa-môn Cù-đà m.”

Phạm chí Phạm-ma đáp:

“Tùy ý ngươi.”

Rồi thì, Ma-nạp Ưu-đa-la cúi đầu đảnh lỠsát chân Phạm chí Phạm-ma, đi quanh ba vòng rồi lui ra, đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lỠsát chân Ngà i, ngồi qua một bên và thưa:

“Bạch Thế Tôn, con nay xin theo Thế Tôn học đạo, thọ Cụ túc giới, trở thà nh Tỳ-kheo, để được theo Thế Tôn tu hà nh Phạm hạnh.”

Bấy giờ Đức Thế Tôn độ cho Ma-nạp Ưu-đa-la, cho theo học đạo, cho thọ Cụ túc. Sau khi độ cho Ma-nạp Ưu-đa-la, cho theo học đạo, cho thọ Cụ túc, Thế Tôn du hà nh tại nước Bệ-đà -đề cùng đại chúng Tỳ-kheo, lần hồi đi lên Di-tát-la, trú ở rừng xoà i Đại thiên[13] trong xứ ấy.

Các cư sĩ ở Di-tát-la nghe rằng: “Sa-môn Cù-đà m là con dòng họ Thích, từ bỏ thân tộc, xuất gia học đạo, đang du hà nh tại nước Bệ-đà -đề cùng đại chúng Tỳ-kheo, lần hồi đi lên Di-tát-la, trú ở rừng xoà i Đại thiên trong xứ ấy. Sa-môn Cù-đà m có tiếng tăm lớn, mười phương đều nghe: ‘Sa-môn Cù-đà m là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thà nh, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật, Chúng Hựu; Sa-môn ấy ở đời nà y, giữa chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí từ Người đến Trời, mà tự tri, tự giác, tự thân chứng đắc, thà nh tựu an trú; vị ấy thuyết pháp phần đầu thiện, phần giữa thiện và phần cuối cũng thiện, có nghĩa, có văn, đầy đủ thanh tịnh, hiển hiện Phạm hạnh.’ Nếu ai chiêm ngưỡng đức Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, mà kính trọng lỠbái, cúng dường, thừa sự thì sẽ được thiện lợi, vui thay! Chúng ta nên cùng nhau đến chiêm ngưỡng Sa-môn Cù-đà m và lỠbái, cúng dường.”

Rồi thì, Phạm chí cư sĩ ở Di-tát-la, mỗi hạng có quyến thuộc tháp tùng, từ Di-tát-la đi đến hướng bắc, đến rừng xoà i Đại thiên, muốn chiêm ngưỡng Thế Tôn, lỠbái, cúng dường. Khi đã đến chỗ Đức Phật, trong số Phạm chí cư sĩ ấy, có người cúi đầu đảnh lỠsát chân Phật rồi ngồi sang một bên; có người chấp tay hướng về Đức Phật rồi ngồi sang một bên, có người từ xa nhìn dức Phật, rồi im lặng ngồi xuống. Khi các cư sĩ Phạm chí Di-tát-la đã ngồi xong, Đức Phật thuyết pháp cho họ, khuyến phát tâm khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ. Sau khi Đức Phật dùng vô lượng phương tiện thuyết pháp cho họ, khuyến phát tâm khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ, Ngà i im lặng an trú.

Phạm chí Phạm-ma nghe rằng: “Sa-môn Cù-đà m con dòng họ Thích, từ bỏ tông tộc họ Thích, xuất gia học đạo, du hà nh tại nước Bệ-đà -đề cùng chúng Đại Tỳ-kheo, lần hồi đi đến nước Di-tát-la, trú ở rừng xoà i Đại thiên. Sa-môn Cù-đà m có tiếng tăm lớn lao, mười phương đều nghe. Sa-môn ấy là Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thà nh, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư, Phật, Chúng Hựu. Vị ấy ở đời nà y, giữa chư Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Phạm chí, từ Người đến Trời mà tự tri, tự giác, tự thân chứng đắc, thà nh tựu an trú. Sa-môn Cù-đà m thuyết pháp phần đầu thiện, phần giữa thiện, phần cuối cũng thiện, có nghĩa, có văn, đầy đủ thanh tịnh, hiển hiện Phạm hạnh. Nếu ai chiêm ngưỡng Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, kính trọng, lỠbái, cúng dường, thừa sự thì sẽ được thiện lợi, an vui. Vậy, ta nên đến chiêm ngưỡng Sa-môn Cù-đà m và lỠbái cúng dường.”

Phạm chí Phạm-ma bảo người đánh xe:

“Ngươi hãy sửa soạn xe. Ta muốn đi đến chỗ Sa-môn Cù-đà m.”

Người đánh xe vâng lời, sửa soạn xe xong, trở lại thưa:

“Xe đã sửa soạn xong, mong Tôn sư tự biết thời.”

Rồi Phạm-ma dùng cỗ xe rất xinh đẹp, từ Di-tát-la đi đến hướng Bắc, đến rừng xoà i Đại thiên để chiêm ngưỡng Thế Tôn và lỠbái, cúng dường. Bấy giờ Đức Thế Tôn đang thuyết pháp cho vô lượng đồ chúng ngồi vây quanh trước sau. Phạm chí Phạm-ma từ xa trông thấy Thế Tôn đang thuyết pháp cho vô lượng đồ chúng ngồi vây quanh trước sau. Thấy vậy, Phạm-ma khiếp sợ, liền rẽ qua một bên lề đường dừng lại dưới gốc cây, bảo một Ma-nạp rằng:

“Ngươi hãy đến chỗ Sa-môn Cù-đà m, thay ta thăm hỏi thế nà y: ‘Thưa Cù-đà m, Thánh thể có khang kiện, an lạc, không bệnh, đi đứng thoải mái, khí lực như thường chăng?’ Ngươi hãy nói như thế nà y: ‘Thưa Cù-đà m Tôn sư Phạm-ma của con xin kính lời thăm hỏi Ngà i Thánh thể có khang kiện, an lạc, không bệnh, đi đứng thoải mái, khí lục như thường chăng? Tôn sư Phạm-ma của con muốn đến chiêm ngưỡng Sa-môn Cù-đà m’.”

Bấy giờ Ma-nạp vâng lời, đến chỗ Phật, chà o hỏi rồi ngồi qua một bên thưa:

“Thưa Cù-đà m, Tôn sư Phạm-ma của con có lời thăm hỏi rằng: ‘Thánh thể Cù-đà m có khang kiện, an lạc, không bệnh, đi đứng thoải mái, có khí lực như thường chăng?’ Thưa Cù-đà m, Tôn sư Phạm-ma của con muốn đến chiêm ngưỡng Sa-môn Cù-đà m.”

Đức Thế Tôn bảo:

“Nà y Ma-nạp, mong cho Phạm chí Phạm-ma an ổn khoái lạc, mong cho Trời và Người, A-tu-la, Kiền-đạt-hòa, La-sát và các chủng loại khác, được an ổn khoái lạc, nà y Ma-nạp, Phạm chí Phạm-ma muốn đến thì tùy ý.”

Nghe Đức Phật nói như vậy, Ma-nạp khéo thọ trì, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi quanh Phật ba vòng rồi lui ra, trở về chỗ Phạm chí Phạm-ma và thưa:

“Thưa Tôn sư, con đã thưa như vậy với Sa-môn Cù-đà m. Sa-môn Cù-đà m hiện đang đợi Tôn sư. Mong Tôn sư biết thời.”

Phạm chí Phạm-ma bèn bước xuống, đi đến chỗ Phật. Chúng kia từ xa trông thấy Phạm-ma đi đến, bèn đứng dậy tránh đường. Vì sao? Vì là người có danh đức, và nổi tiếng.

Phạm chí Phạm-ma nói với chúng kia rằng:

“Chư Hiền, mời các vị ngồi lại chỗ cũ. Tôi muốn đi thẳng đến thăm Sa-môn Cù-đà m.”

Rồi Phạm-ma đi đến chỗ Phật, chà o hỏi xong, ngồi sang một bên.

Lúc bấy giờ, hai căn của Phạm-ma, nhãn căn và nhĩ căn, chưa bị hủy hoại. Sau khi ngồi xuống, Phạm-ma quán sát kỹ ba mươi hai tướng nơi thân Phật. Ông thấy ba mươi tướng. Hai tướng còn ngờ; đó là mã âm tà ng và tướng lưỡi rộng dà i. Phạm chí Phạm-ma nói bà i kệ để hỏi Đức Thế Tôn:

Như trước tôi từng nghe,

Đại nhân ba hai tướng.

Nay xem thân Cù-đà m,

Trong đó, thiếu hai tướng,

Mã âm tà ng có chăng,

Kín nhiệm, Bậc Tôn Quý?

Tại sao nay Tối Tôn,

Không hiện lưỡi vi diệu?

Nếu có lưỡi rộng dà i,

Mong tôi nay được thấy.

Nay tôi thật nghi hoặc,

Mong Điều Ngự giải trừ.

Thế Tôn nghĩ rằng: ”Phạm chí Phạm-ma nà y muốn tìm ba mươi hai tướng nơi thân Ta, nay chỉ thấy được ba mươi tướng, còn nghi ngờ về hai tướng là tướng mã âm tà ng và tướng lưỡi rộng dà i. Nay Ta nên trừ mối nghi hoặc ấy.” Đức Thế Tôn biết thế, nên như vậy mà thị hiện như ý túc. Sau khi Thế Tôn như vậy mà thị hiện như ý túc, Phạm chí Phạm-ma thấy được tướng mã âm tà ng và lưỡi rộng dà i trên thân Đức Thế Tôn. Trong đó, tướng lưỡi rộng và lưỡi khi từ trong miệng le ra trùm khắp cả mặt. Đức Thế Tôn thâu lại như ý túc, nói cho Phạm-ma nghe bà i tụng:

Trước đây ông từng nghe,

Đại nhân ba hai tướng,

Tất cả trên thân Ta,

Tròn đầy, Chánh tối thượng,

Điều Ngự đoạn trừ nghi,

Phạm chí phát diệu tín,

Thực khó được thấy nghe,

Bậc Chánh Giác tối thượng.

Quả rất hiếm ra đời,

Bậc Chánh Giác tối thượng,

Phạm chí, Ta Chánh Giác,

Chánh pháp Vô thượng vương.

Phạm chí Phạm-ma nghe vậy liền nghĩ: ”Sa-môn Cù-đà m nà y thà nh tựu ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân. Ai thà nh tựu tướng của bậc Đại nhân, thì chắc chắn có hai trường hợp chân thật không sai lầm: ấy là nếu vị ấy ở tại gia, thì chắc chắn là m Chuyển luân vương, thông minh trí tuệ, có bốn loại quân, chỉnh trị thiên hạ, tự do, tự tại, là pháp vương như pháp, thà nh tựu bảy báu. Bảy báu ấy là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, và tướng quân báu. Đó là bảy báu. Nhà vua có đủ một ngà n người con, dung mạo khôi ngô, dõng mãnh, không sợ, hà ng phục được địch quân. Vị ấy chắc chắn thống lãnh toà n cõi đất nà y, cho đến bể cả, không dùng đao gậy, đem pháp giáo hóa, khiến dân an lạc. Và nếu vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, lìa bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo, thì chắc chắn đắc quả Như Lai, Bậc Vô Sở Trước Đẳng Chánh Giác, tiếng tăm lan khắp mười phương đều nghe.”

Bấy giờ Đức Thế Tôn nghĩ như thế nà y: ”Phạm chí Phạm-ma nà y không bao giờ dua nịnh, lừa dối, nếu muốn hỏi điều gì là vì muốn biết, chớ không phải để quấy rầy. Phạm chí ấy cũng vậy, ta nên thuyết A-tỳ-đà m thậm thâm cho vị ấy. Đức Thế Tôn biết như vậy, liền nói cho Phạm chí Phạm-ma nghe bà i tụng:

Vì pháp lạc đời nay,

Và ích lợi đời sau,

Phạm chí hãy thưa hỏi,

Tùy những điều đã nghĩ.

Phạm chí hỏi các điều,

Ta đoạn nghi cho ông,

Thế Tôn đã cho phép,

Phạm chí Phạm-ma hỏi.

Thế Tôn về những điều,

Tùy theo ý đã nghĩ.

Thế nà o là Phạm chí?

Tam đạt[14] có nghĩa gì,

Vì sao nói Vô trước[15],

Đẳng Chánh Giác là gì?

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói tiếp bà i kệ để giải thích:

Diệt pháp ác, bất thiện,

Vững trú nơi Phạm hạnh,

Tu tập hạnh Phạm chí,

Như vậy là Phạm chí.

Thấu suốt về quá khứ,

Thấy lạc và ác đạo,

Dứt trừ sạch vô minh,

Biết vậy là Mâu-ni.

Khéo biết tâm thanh tịnh,

Dứt sạch dâm, nộ, si.

Thà nh tựu được ba minh,

Như vậy là tam đạt.

ViỠn ly pháp bất thiện,

Chánh trú đệ nhất nghĩa,

Thế gian tôn kính nhất,

Như vậy là Vô trước.

Là m lợi ích Trời, Người,

Thánh nhân, dứt đấu tranh.

Biết khắp chứng diệt tận,

Như vậy là Chánh giác.

Nghe vậy, Phạm-ma liền đứng dậy, cúi đầu lỠsát chân Phật. Bấy giờ đại chúng cùng một lúc nói lớn rằng:

“Sa-môn Cù-đà m kỳ lạ thay, hy hữu thay! Ngà i có Đại như ý túc, có Đại oai đức, có Đại phước hựu, có Đại oai thần. Vì sao? Vì trong tất cả Phạm chí, cư sĩ ở Di-tát-la nà y, thì Phạm chí Phạm-ma là người bậc nhất về sự thọ sanh. Phạm chí Phạm-ma được cha mẹ sanh ra với sự thọ sanh thanh tịnh cho đến bảy đời cha mẹ, chủng tộc không tuyệt, đời đời không ác, thế mà Phạm chí ấy đã hết lòng tôn kính, lỠbái, cúng dường, phụng sự Sa-môn Cù-đà m.

“Sa-môn Cù-đà m kỳ lạ thay, hy hữu thay! Ngà i có Đại như ý túc, Đại oai đức, Đại phước hựu. Vì sao? Vì trong tất cả Phạm chí, cư sĩ ở Di-tát-la nà y, Phạm chí Phạm-ma là người bậc nhất, về sự học kinh điển, Phạm chí Phạm-ma học rộng, thông suốt, đọc tụng hết bốn loại kinh điển, thấu triệt nhân duyên, chánh văn, hí truyện thứ năm và cú thuyết; thế mà Sa-môn Phạm chí ấy đã hết lòng cung kính, lỠbái cúng dường, phụng sự Sa-môn Cù-đà m.

“Sa-môn Cù-đà m kỳ lạ thay, hy hữu thay! Ngà i có Đại như ý túc, có Đại oai đức, có Đại phước hựu, Đại oai thần. Vì sao? Vì trong tất cả Phạm chí cư sĩ ở Di-tát-la nà y Phạm chí Phạm-ma là người bậc nhất về tà i sản, Phạm chí Phạm-ma rất già u, của cải vô lượng, sản nghiệp chăn nuôi không thể tính toán, phong hộ thực ấp đầy đủ mọi thứ. Di-tát-la nà y cho đến nươc, cỏ cây đều là đặc tặng, ân tứ của Vị Sanh Oán, con bà Bệ-đà -đề, vua nước Ma-kiệt-đà ; thế mà Phạm chí ấy đã hết lòng tôn trọng, lỠbái, cúng dường, phụng sự Sa-môn Cù-đà m.

“Sa-môn Cù-đà m kỳ lạ thay, hy hữu thay! Ngà i có Đại như ý túc, Đại oai đức, Đại phước hựu, Đại oai thần. Vì sao? Vì trong tất cả Phạm chí, cư sĩ ở nước Di-tát-la nà y, Phạm chí Phạm-ma là người bậc nhất về tuổi thọ. Phạm chí Phạm-ma là vị trưởng lão, sống đến một trăm hai mươi sáu tuổi. Thế mà Phạm chí ấy đã hết lòng tôn kính, lỠbái, cúng dường, phụng sự Sa-môn Cù-đà m.”

Bấy giờ, Đức Thế Tôn với tha tâm trí, biết tâm đại chúng đang nghĩ gì. Biết vậy, Thế Tôn bảo Phạm chí Phạm-ma:

“Hãy thôi, nà y Phạm chí, chỉ cần với tâm thỏa mãn là được. Hãy ngồi trở lại, Ta sẽ thuyết pháp cho.”

Phạm chí Phạm-ma cúi đầu đảnh lỠsát chân Phật, ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn thuyết pháp cho Phạm chí, khuyến phát khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ. Sau khi bằng vô lượng phương tiện thuyết pháp, khuyến phát khát ngưỡng, thà nh tựu hoan hỷ, đúng như pháp của chư Phật, trước hết, Đức Thế Tôn thuyết pháp đoan chánh, khiến người nghe hoan duyệt. Đó là thuyết về pháp thí, về giới và về sanh thiên, chỉ trích dục là tai họa, sanh tử là ô uế; tán thán vô dục là diệu đạo phẩm, là bạch tịnh. Sau khi thuyết như vậy, Thế Tôn biết Phạm chí ấy có tâm hoan hỷ, tâm cụ túc, tâm nhu nhuyến, tâm kham nhẫn, tâm tăng thượng, tâm nhất hướng, tâm không nghi, tâm không bị che lấp, có đủ khả năng thọ nhận Chánh pháp của Phật, Đức Thế Tôn theo như những pháp qua yếu mà chư Phật đã thuyết, Ngà i thuyết cho Phạm chí nghe đầy đủ về Khổ, Tập, Diệt và Đạo. Phạm chí Phạm-ma ngay nơi chỗ ngồi thấy bốn Thánh đế, Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như vải trắng nhuộm dỠăn mà u; cũng vậy, Phạm-ma ngay trong chỗ ngồi thấy rõ bốn Thánh đế, Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Bấy giờ, Phạm-ma đã thấy pháp đắc pháp, chứng pháp bạch tịnh, đoạn trừ nghi hoặc, không còn tôn kính một ai khác nữa, không còn do dự, đã an trú và o quả vị chứng đắc. Đối với pháp của Thế Tôn, Phạm chí chứng đắc vô úy, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lỠsát chân Phật và bạch:

“Bạch Thế Tôn, con nay đem mình quy y Phật, Pháp và chúng Tỳ-kheo. Mong Đức Thế Tôn nhận con là m Ưu-bà -tắc từ nay và suốt đời; con đem mình quy y cho đến lúc mạng chung.”

Và rồi Phạm chí Phạm-ma lại chấp tay hướng về Thế Tôn và bạch tiếp:

“Bạch Thế Tôn, mong ngà y mai Đức Thế Tôn và chúng Tỳ-kheo đoái tưởng nhận lời mời của con!”

Đức Thế Tôn im lặng nhận lời mời của Phạm-ma.

Phạm chí Phạm-ma biết Đức Thế Tôn đã im lặng nhận lời mời, nên cúi đầu đảnh lỠsát chân Phật, đi quanh ba vòng và lui ra, trở về nhà .

Ngay đêm ấy, Phạm chí Phạm-ma cho sửa soạn các món ăn mỹ diệu ngon là nh, đủ các thức nhai và nuốt. Sửa soạn xong, sáng lại cho trải giường, và đúng lúc thì xướng lên rằng: “Bạch Thế Tôn, bữa cơm được soạn xong, kính mong Đức Thánh biết thời.”

Sáng hôm ấy, Đức Thế Tôn mang y cầm bát đi trước, chúng Tỳ-kheo theo sau, đi đến nhà của Phạm chí Phạm-ma, đến nơi, Đức Thế Tôn trải chỗ ngồi, ngồi trước chúng Tỳ-kheo. Phạm chí Phạm-ma thấy Đức Thế Tôn và chúng Tỳ-kheo đã ngồi xong, liền thân hà nh múc nước rửa, đem thức ăn ngon là nh, cùng các thứ nhai và nuốt, tự tay sớt và o, khiến các vị ăn no. Sau khi ăn rồi, thu dọn và lấy nước rửa xong, Phạm chí ngồi và o một ghế nhỏ để thọ nhận sự chú nguyện. Phạm chí Phạm-ma ngồi xong, Đức Thế Tôn chú nguyện rằng:

Chú hỏa, tế bậc nhất,

Thông âm, gốc các âm,

Vua, tôn quý trong người,

Biển, lớn hơn sông ngòi,

Trăng, sáng hơn các sao,

Nhưng sáng nhất: mặt trời.

Cùng tận khắp mười phương,

Trong tất cả thế gian,

Chư Thiên và Nhân loại,

Duy Phật đệ nhất tôn.

Sau khi chú nguyện cho Phạm chí Phạm-ma, Đức Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, đến nước Di-tát-la, ở lại và i ngà y, rồi mang y, cầm bát du hà nh nước Xá-vệ. Lần hồi đi đến nước Xá-vệ, Ngà i trú tại vườn Cấp cô độc, trong rừng Thắng. Bấy giờ, có nhiều Tỳ-kheo và o Xá-vệ khất thực nghe Phạm chí Phạm-ma nước Di-tát-la, sau khi dùng bà i kệ hỏi Đức Phật mọi việc thì liền lâm chung. Nghe vậy, sau bữa ăn trưa, các Tỳ-kheo thu dọn y bát, rửa tay chân, lấy ni-sư-đà n vắt lên vai, đi đến chỗ Đức Phật, cúi đầu đảnh lỠ, rồi đứng sang một bên, thưa rằng:

“Bạch Thế Tôn, Tỳ-kheo chúng con và o lúc sáng sớm mang y, cầm bát và o Xá-vệ khất thực, nghe rằng Phạm chí Phạm-ma ở nước Di-tát-la, sau khi dùng bà i kệ vấn sự Đức Phật, thì liền lâm chung. Bạch Thế Tôn, như vậy Phạm chí ấy sẽ đến nơi nà o? Sanh nơi nà o? Đời sau ra sao?”

Đức Thế Tôn đáp:

“Nay các Tỳ-kheo, Phạm chí Phạm-ma có đại lợi ích, và o lúc tối hậu, đã biết pháp, vì pháp cho nên không là m phiền nhọc Ta. Nà y Tỳ-kheo, Phạm chí Phạm-ma đã dứt sạch năm hạ phần kết, sanh đến nơi ấy sẽ đắc Niết-bà n, đắc pháp bất thối, không trở lại cõi nà y nữa. Bấy giờ Ta đã ghi nhận rằng Phạm chí Phạm-ma đắc A-na-hà m.”

Đức Phật thuyết như vậy, Phạm chí Phạm-ma và các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật dạy xong, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Bản Hán, quyển 41. Pāli, M. 91 Brahmāyu-suttaṃ. Hán, biệt dịch, No.76.

[02] Bệ-đà -đề 鞞 陀 提. Pāli: Videhā

[03] Di-tát-la 彌 薩 ç¾ . Pāli: Mithilā.

[04] Phạm-ma 梵 摩. Pāli: Brahmāyu.

[05] Ma-kiệt-đà vương, Vị Sanh Oán, Bệ-đà -đề Tử 摩 竭 陀 王, 未 生 怨, 鞞 陀 子. Pāli: Magadharāja-Ajātasattu-Vedehiputta

[06] Đạo Pháp Ngự. Pà li: Damma-sārathi, Điều Ngự Trượng Phu. Bản Hán đọc là dhamma-(đạo pháp), thay vì là damma- (huấn luyện, điều ngự).

[07] Hán: cụ túc thanh tịnh hiển hiện phạm hạnh å · 足 æ¸ æ·¨. Pāli: kevala-paripuṇṇaṃ pari-suddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti, hiển bà y đời sống phạm hạnh thanh tịnh và hoà n hảo tuyệt đối.

[08] Hán: nhÆ° kỳ tượng tác nhÆ° ý túc 如 å ¶ 像 作 如 意 足. Xem cht.25, kinh 33.

[09] Tam sá»± thanh tịnh 三 事 æ¸ æ·¨. Pāli: aá¹­á¹­haá¹ gasamannāgataṃ, thà nh tá»±u tám chi. Xem cht.11 dưới.

[10] Hán: thực dục đắc vị 食 欲 得 味. Pāli: rasapatisaṃvedī, cảm nhận được mùi vị (của thức ăn).

[11] Tám chi, như liệt kê trong bản Pāli.

[12] Tỳ-ma-lâu-bá 毗 摩 樓 簸; không rõ phiên âm từ chữ gì. Tám thứ giọng theo bản Pāli: visaaṭṭha (cực hay), viññeyya (dỠbiết), mañju (dịu dà ng), savanīya (hà i hòa), bindu (sung mãn), avisārī (phân minh), gambhīra (sâu xa), ninnādi (lan rộng).

[13] Đại thiên nại lâm 大 天 奈 林. Pāli: Maghadevambavane.

[14] Tam đạt 三 達, tức tam minh 三 明; thiên nhãn, tuc mạng, lậu tận. Đây cũng chỉ ba bộ Vệ-đà . Pāli: tevijja.

[15] Vô trước 無 著, tức A-la-hán.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế