中 阿 含 經 KINH TRUNG A HÀM Hán Dịch: Phật Ðà Da Xá & Trúc Phật Niệm, Việt Dịch & Hiệu Chú: Thích Tuệ Sỹ

6. PHẨM VÆ¯Æ NG TÆ¯Æ NG ƯNG

61. KINH NGƯU PHẤN DỤ^[1]

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Phật du hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng, vườn Cấp cô độc.

Bấy giờ có một vị Tỳ-kheo ở chỗ nhà n tĩnh, ngồi tư duy, suy nghĩ như vầy: “Có sắc nà o thường trú, bất biến, hoà n toà n chỉ có lạc, tồn tại vĩnh viỠn chăng? Có thọ, tưởng, hà nh, thức nà o thường trú, bất biến, chỉ có lạc, tồn tại vĩnh viỠn chăng?”

Và o lúc xế chiều, vị Tỳ-kheo ấy từ chỗ ngồi yên tĩnh đứng dậy, đi đến chỗ Phật, cúi đầu đảnh lỠrồi ngồi qua một bên và bạch:

“Bạch Đức Thế Tôn, hôm nay ở chỗ nhà n tĩnh, con ngồi tư duy, suy nghĩ như vầy: ‘Có sắc nà o thường trú, bất biến, hoà n toà n chỉ có lạc, tồn tại vĩnh viỠn chăng? Có thọ, tưởng, hà nh, thức nà o thường trú, bất biến, chỉ có lạc, tồn tại vĩnh viỠn chăng?’”

Phật bảo Tỳ-kheo:

“Không có một sắc nà o thường trú, bất biến, hoà n toà n chỉ có lạc, tồn tại vĩnh viỠn; không có thọ, tưởng, hà nh, thức nà o thường trú, bất biến, hoà n toà n chỉ có lạc, tồn tại vĩnh viỠn.”

Bấy giờ Đức Thế Tôn dùng móng tay khơi ít phân bò, bảo Tỳ-kheo:

“Nà y Tỳ-kheo, nay ngươi có thấy Ta dùng móng tay khơi chút ít phân bò chăng?”

Tỳ-kheo đáp:

“Bạch Thế Tôn, con có thấy.”

Phật bảo:

“Nà y Tỳ-kheo, cũng vậy, không có một tí sắc nà o thường trụ, bất biến, chỉ toà n có lạc, tồn tại vĩnh viỠn; cũng như vậy, không có một tí giác, tưởng, hà nh, thức nà o thường trụ, bất biến, chỉ toà n có lạc, tồn tại vĩnh viỠn. Vì sao? Nà y Tỳ-kheo, nhớ lại xưa kia, trong một thời gian dà i, Ta thường là m phúc. Sau một thời gian dà i là m phúc ấy, Ta thọ quả báo an lạc. Và o thuở xưa đó, Ta tu hà nh về từ tâm trong bảy năm; trải qua bảy kiếp thà nh hoại[02] vẫn không trở lại thế gian nà y. Và o thời kiếp hoại, Ta sanh và o cõi trời Hoảng dục[03]. Và o thời kiếp thà nh, Ta sanh và o trong cung điện trống không của Phạm thiên[04], ở trong cõi Phạm kia, là m Đại Phạm thiên; và qua một ngà n lần tái sanh và o những nơi khác, Ta là m Thiên vương trời Tự tại; ba mươi sáu lần tái sinh là m Thiên Đế-thích, rồi lại vô lượng lần tái sinh là m Sát-lợi Đảnh Sanh vương[05].

“Nà y Tỳ-kheo, lúc là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, Ta có tám vạn bốn ngà n thớt voi lớn được phủ những đồ cưỡi rất đẹp; dùng các báu bạch châu lạc[06] trang sức, phủ lên voi chúa đầu đà n Vu-sa-hạ[07].

“Nà y Tỳ-kheo, lúc Ta là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, có tám vạn bốn ngà n con ngựa được phủ lên các thứ đồ cưỡi đẹp. Dùng các báu và ng, bạc, dao lạc để trang sức cho ngựa đầu đà n là ngựa Mao[08].

“Nà y Tỳ-kheo, lúc Ta là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, có tám vạn bốn ngà n cỗ xe, trang sức bằng bốn cánh, dùng da vằn quý báu đủ mà u của các thú như sư tử, cọp, beo, dệt thà nh đủ loại mà u sắc xen lẫn trang sức cho cỗ xe dẫn đầu chạy rất nhanh chóng tên là xe Nhạc thanh[09].

“Nà y Tỳ-kheo, lúc Ta là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, có tám vạn bốn ngà n thà nh lớn, già u có cùng cực, dân chúng đông đúc, lấy vương thà nh Câu-xá-hòa-đề[10] là m đầu.

“Nà y Tỳ-kheo, lúc là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, Ta có tám vạn bốn ngà n ngôi lầu; có bốn loại lầu báu, là m bằng và ng, bạc, lưu ly và thủy tinh; đứng đầu là Chánh pháp điện[11].

“Nà y Tỳ-kheo, lúc là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, Ta có tám vạn bốn ngà n ngự tòa; bốn loại tòa báu, bằng và ng, bạc, lưu ly và thủy tinh; trải lên bằng các thứ nệm, chiếu dệt bằng lông năm sắc, phủ lên bằng những gấm, the, sa trun, lụa là ; có chăn nệm lót, hai đầu để gối, trải thảm quý bằng da sơn dương[12].

“Nà y Tỳ-kheo, lúc là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, Ta có tám vạn bốn ngà n chiếc áo song y, áo sơ-ma[13], áo gấm, áo lụa, áo kiếp bối, áo gia-lăng-già -ba-hòa-la.

“Nà y Tỳ-kheo, lúc là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, Ta có tám vạn bốn ngà n người nữ, thân thể nõn nà , sạch sẽ, sáng sủa, sắc đẹp hơn người, không thua chư Thiên, tư dung đoan chánh, ai nhìn cũng sinh ưa thích, trang điểm bằng các thứ vật báu, anh lạc; tất cả đều thuộc dòng Sát-lợi. Ngoà i ra, những người thuộc dòng khác thì nhiều vô số.

“Nà y Tỳ-kheo, lúc là m vua Sát-lợi Đảnh Sanh, Ta có tám vạn bốn ngà n món ăn, ngà y đêm[14] thường dọn ra cho Ta ăn.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n món ăn kia, có một món hết sức ngon, sạch sẽ, có vô lượng mùi vị, là món Ta thường ăn.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n người nữ kia có một người thuộc dòng Sát-lợi, đoan chánh đẹp đẽ khác thường, hầu hạ Ta.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n song y kia có một chiếc áo song y, hoặc là áo sơ-ma, hoặc áo gấm, hoặc áo lụa, hoặc áo kiếp-bối[15], hoặc áo gia-lăng-già -ba-hòa-la là Ta thường mặc.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n ngự tòa kia, có một ngự tòa là m bằng và ng, hoặc bạc, hoặc lưu ly, hoặc thủy tinh; đồ trải lên thì dùng những tấm nệm, những chiếc chiếu dệt bằng lông năm sắc; đồ phủ lên thì dùng gấm, the, sa trun, lụa là , có chăn nệm lót, hai đầu để gối, có trải thảm quý bằng da sơn dương, là Ta thường nằm.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n lầu quán kia, có một lầu quán là m bằng và ng, hoặc bạc, hoặc lưu ly, hoặc thủy tinh, tên là Chánh pháp điện, là nơi Ta thường ở.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n thà nh lớn kia, có một thà nh già u có cùng cực, dân chúng đông đúc, gọi là thà nh Câu-xá-hòa-đề là chỗ ta thường ở.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n cỗ xe kia, có một cỗ được dùng da đủ mà u của các thú như sư tử, cọp, beo dệt thà nh, mà u sắc xen kẽ để trang hoà ng, chạy rất nhanh chóng, tên là xe Nhạc thanh, Ta thường ngồi lên, đi đến các lầu quán để ngắm nhìn các vườn tược.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n con ngựa kia có một con mà u xanh biếc, đầu như chim, gọi là ngựa Mao, là Ta thường cưỡi, đi đến các lầu quán để ngắm các vườn tược.

“Nà y Tỳ-kheo, trong tám vạn bốn ngà n thớt voi lớn kia, có một thớt toà n thân trắng toát, bảy chi thảy đều ngay thẳng, gọi là voi chúa Vu-sa-hạ, là Ta thường cưỡi đi đến các lầu quán để ngắm các vườn tược.

“Nà y Tỳ-kheo, bấy giờ Ta nghĩ rằng: ‘Đó là nghiệp quả gì, là nghiệp báo gì, mà ngà y nay Ta có đại như ý túc, đại oai đức, đại phước hựu, đại oai thần?’

“Nà y Tỳ-kheo, Ta lại nghĩ: ‘Đó là ba nghiệp quả, là ba nghiệp báo, khiến Ta ngà y nay có đại như ý túc, có đại oai đức, có đại phước hựu, có đại oai thần: một là bố thí, hai là điều phục, ba là thủ hộ’.

“Nà y Tỳ-kheo, ngươi hãy quán sát rằng, tất cả những gì sở hữu[16] đều phải tiêu diệt, cả đến như ý túc cũng phải mất. Nà y Tỳ-kheo, ngươi nghĩ thế nà o? Sắc là thường hay vô thường?”

Đáp:

“Bạch Thế Tôn, vô thường.”

Lại hỏi:

“Vô thường là khổ hay không phải khổ?”

Đáp:

“Bạch Thế Tôn, là khổ và biến dịch.”

Lại hỏi:

“Nếu là pháp vô thường, khổ, biến dịch, thì Đa văn Thánh đệ tử có nên cho rằng: ‘Cái nà y là ta, cái nà y là sở hữu của ta; ta là sở hữu của cái kia’ chăng?”

Đáp:

“Bạch Thế Tôn, không.”

Lại hỏi:

Đáp:

“Bạch Thế Tôn, vô thường.”

Lại hỏi:

“Vô thường là khổ hay không phải khổ?”

Đáp:

“Bạch Thế Tôn, là khổ và biến dịch.”

Lại hỏi:

“Nếu là pháp vô thường, khổ, biến dịch, thì Đa văn Thánh đệ tử có nên cho rằng: ‘Cái nà y là ta, cái nà y là sở hữu của ta; ta là sở hữu của cái kia’ chăng?”

Đáp:

“Bạch Thế Tôn, không.”

“Vậy thì, nà y Tỳ-kheo, ngươi nên học như vầy: ‘Những gì có sắc, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại, hoặc trong, hoặc ngoà i, hoặc thô hoặc tế, hoặc đẹp, hoặc xấu, hoặc gần hoặc xa; tất cả những cái ấy chẳng phải là ta, chẳng phải là sở hữu của ta, ta phải là sở hữu của cái kia’. Hãy dùng trí tuệ quán sát, biết đúng như thật. ‘Những gì có giác, tưởng, hà nh, thức, hoặc quá khứ, hoặc vị lai, hoặc hiện tại, hoặc trong, hoặc ngoà i, hoặc thô, hoặc tế, hoặc đẹp, hoặc xấu, hoặc xa, hoặc gần; tất cả những cái ấy chẳng phải là ta, chẳng phải là sở hữu của ta, ta phải là sở hữu của cái kia’. Hãy dùng trí tuệ quán sát, biết đúng như thật.

“Nà y Tỳ-kheo, nếu Đa văn Thánh đệ tử quán như thế thì liền nhà m chán sắc, nhà m chán giác, tưởng, hà nh, thức. Do nhà m chán mà vô dục; do vô dục nên giải thoát; sau khi giải thoát thì biết là giải thoát, biết đúng như thật rằng: Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần là m đã là m xong, không còn tái sanh nữa.”

Sau khi, nghe Phật dạy như vậy xong, Tỳ-kheo ấy khéo ghi nhận, khéo ghi nhớ, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lỠdưới chân Phật, đi quanh ba vòng rồi lui.

Tỳ-kheo ấy sau khi thọ nhận lời giáo hóa của Đức Phật, liền sống một mình, viỠn ly, tâm không buông lung, tu hà nh tinh tấn. Vị ấy đã sống một mình, viỠn ly, tâm không buông lung, tu hà nh tinh tấn, đạt đến mục đích mà vì đó thiện nam tử đã cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia học đạo; đó là chỉ cầu vô thượng phạm hạnh, ngay trong đời hiện tại, tự biết, tự ngộ, tự thân chứng, thà nh tựu an trú, biết đúng như thật rằng: “Sự sanh đã dứt, phạm hạnh đã vững, việc cần là m đã là m xong, không còn tái sanh nữa.” Như vậy, Tỳ-kheo ấy, sau khi đã biết pháp, cho đến chứng đắc A-la-hán.

Phật thuyết giảng như vậy. Tỳ-kheo ấy sau khi nghe Phật thuyết giảng, hoan hỷ phụng hà nh.

-ooOoo-

Chú thích:

[01] Thí dụ về phân bò. Tương đương Pāli: S.22.96. Gomayam. Tham chiếu, No.99(264).

[02] Thất phản thà nh bại 七 反 成 敗, bảy lần thà nh rồi hoại của thế giới.

[03] Hoảng dục thiên 晃 昱 天; Hán dịch khác: Quang âm thiên, Cực quang thiên. Pāli: Ābhassara.

[04] Không Phạm cung điện 空 梵 宮 殿. Pāli: suññaṃ Brahma-vimānaṃ; tham chiếu D.1. Brahmajāla-sutta.

[05] Pāli: Khattiya-muddhāvasitta, vua Quán Đảnh xuất thân dòng Sát-lợi.

[06] Bạch châu lạc 白 ç çž; Tống-Nguyên-Minh: 絡.

[07] Vu-sa-hạ tượng vương 于 娑 賀. Pāli: Uposathanāgarāja.

[08] Mao mã vương [馬+毛] 馬 王. Pāli: Valāhaka-assarāja.

[09] Nhạc thanh xa 樂 聲 車. Pāli: Vejayanta ratha, cỗ xe (=cung điện) Chiến thắng.

[10] Câu-xá-hòa-đề 拘 舍 惒 å ¤. Pāli: Kusāvati.

[11] Chánh pháp điện 正 法 殿. Pāli: Dhammapāsāda.

[12] Hán dịch: gia-lăng-già -ba-hòa-la ba-giá-tất-đa-la-na åŠ é™µ ä¼½ æ³¢ 惒 邏 æ³¢ 遮 悉 多 ç¾ é‚£. Pāli: kadalimigapavara-pacchattharaṇa, thảm lông bằng da sÆ¡n dÆ°Æ¡ng cá»±c quý.

[13] Sơ-ma y 初 摩 衣; Nguyên-Minh: sô 芻. Pāli: khoma-pilotikā, vải lanh.

[14] Trong bản Đại chánh đọc là tận dạ 盡 夜, suốt đêm. Đây đọc là trú dạ 晝 夜.

[15] Kiếp-bối y 劫 貝 衣. Pāli: kappāsika, vải bông (gòn).

[16] Nhất thiết sở hữu 一 切 所 有; Tống-Nguyên-Minh: sở hà nh 所 行.

-ooOoo-

đầu trang

trang kế